Menüde alerjen bilgisi vermek zorunlu mu?

Kısa cevap: evet. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, ambalajsız olarak sunulan gıdalarda da alerjen bilgisinin tüketiciye bildirilmesini zorunlu tutuyor. Restoran, kafe, pastane ve catering bu kapsamda; yani tabakta servis ettiğiniz yemek için de geçerli.

Uygulamada çoğu işletme bunu "sorarsa söyleriz" diye çözüyor. Bu hem mevzuata uygun değil hem de pratikte işlemiyor: yoğun serviste garson her ürünün içeriğini hatırlayamıyor, mutfağa sorması gerekiyor ve müşteri ya bekliyor ya vazgeçiyor.

Bildirilmesi gereken 14 alerjen

Kodeksin saydığı alerjenler şunlar. Bir üründe bunlardan biri varsa - eser miktarda bile olsa, üretim sırasında bulaşma ihtimali dahil - bildirilmesi gerekiyor:

• Glüten içeren tahıllar (buğday, çavdar, arpa, yulaf)
• Kabuklu deniz ürünleri
• Yumurta
• Balık
• Yer fıstığı
• Soya
• Süt (laktoz dahil)
• Sert kabuklu yemişler (badem, fındık, ceviz, antep fıstığı vb.)
• Kereviz
• Hardal
• Susam
• Kükürt dioksit ve sülfitler (10 mg/kg üzeri)
• Lupen
• Yumuşakçalar

Basılı menüde neden zor?

Basılı menüde alerjen göstermenin iki yolu var: her ürünün altına uzun bir liste yazmak ya da sembol kullanıp altta lejant vermek. Birincisi menüyü okunamaz hale getiriyor, ikincisi müşteriyi sürekli aşağı bakmaya zorluyor. Üstelik bir tedarikçi değiştiğinde ya da tarif güncellendiğinde menünün tamamını yeniden bastırmanız gerekiyor.

Dijital menüde bu sorun yok. Alerjen bilgisi ürünün kendi sayfasında duruyor, yer kaplamıyor ve değiştirmek bir dakika sürüyor. Daha önemlisi müşteri filtreleyebiliyor: glütensiz seçenekleri görmek isteyen tek dokunuşla listeyi daraltıyor.

Alerjen bilgisi ile diyet etiketi aynı şey değil

Sık karışan bir nokta: "vegan" bir etiket, "süt içerir" ise bir beyandır. Vegan bir ürün süt içermez ama glüten içerebilir. Menüde ikisini de ayrı ayrı göstermek gerekiyor - biri tercihe, diğeri sağlığa dair.

Nereden başlamalı?

1. 1Menünüzdeki her ürünün içindekiler listesini çıkarın - tarif değil, hammadde. Ürünlerin standart reçete kartı varsa liste zaten hazırdır.
2. 2Her hammaddeyi 14 alerjen listesiyle karşılaştırın — içindekiler metnini ücretsiz alerjen kontrol aracımıza yapıştırırsanız 14 alerjeni sizin için tarar.
3. 3Aynı tezgâhta hazırlanan ürünlerde çapraz bulaşma ihtimalini not edin.
4. 4Bilgiyi menüye ürün bazında işleyin, dipnot olarak değil.
5. 5Tarif ya da tedarikçi değiştiğinde güncelleyin.

Bir menü programı seçme aşamasındaysanız, 14 alerjeni ürün bazında işaretleyebilme, QR menü programı nasıl seçilir rehberimizdeki sekiz maddeden biridir; birçok basit menü aracında bu alan hiç yoktur.

Alerjen maddesini yapay zekâ, erişilebilirlik ve Google’da dizinlenme gibi diğer yedi kriterle birlikte karşılaştırmak isterseniz QR menü programı nasıl seçilir rehberine bakabilirsiniz.

2026 kılavuzuyla ne değişti: alerjen artık vurgulanacak

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 10 Mart 2026 tarihli Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu (Rev. 002) alerjen bildirimini bir adım öteye taşıdı. Madde 41.3–41.5'e göre menüde ürün adının yanında bileşen listesi ve porsiyon başına enerji (kalori) da yer alacak; alerjenler bileşen listesinin geri kalanından punto, renk ya da yazı stiliyle ayrılarak vurgulanacak. Alkol ve domuz kaynaklı bileşenlerin açıkça belirtilmesi de aynı maddede sayılıyor. Menulent’in bu beyanı menüde nasıl gösterdiğini alerjen beyanı sayfasında görebilirsiniz.

Kılavuz karekodu (QR menüyü) bilgilendirme aracı olarak kabul ediyor; ancak madde 41.4 gereği işletmede yazılı bilgilendirmenin de bulunması ve talep eden müşteriye yazılı liste verilebilmesi gerekiyor. Geçiş takvimi kademeli: ulusal zincirler 1 Temmuz 2026'da, diğer işletmeler bileşen bildirimi için 31 Aralık 2026'da başlıyor. Takvimin tamamını ve kalori hesabının nasıl yapılacağını menüde kalori ve içerik bilgisi zorunlu mu yazımızda ayrıntılı anlattık.