Menüde kalori ve içerik bilgisi zorunlu mu? 2026 takvimi

Kısa cevap: evet, kademeli olarak. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda 10 Mart 2026’da yaptığı güncellemeyle (Revizyon 002), restoran, kafe, pastane gibi “toplu tüketim yerleri”nde sunulan her yemek için bileşenlerin ve porsiyon başına enerji değerinin tüketiciye bildirilmesi zorunlu hale geldi. Ulusal zincirler için süre 1 Temmuz 2026’da doldu; aynı ilde üç ve üzeri şubesi olanlar 31 Aralık 2026’ya, diğer tüm işletmeler bileşen için 31 Aralık 2026’ya, kalori için 31 Aralık 2027’ye kadar uyum sağlayacak.

Bu yazı kuralın dayanağını, kimi ne zaman kapsadığını, menüde tam olarak neyin yazması gerektiğini ve QR menünün bu yükümlülüğü karşılayıp karşılamadığını anlatıyor. Zorunluluk bir yana, bu bilginin bir müşterisi var: spor yapan, diyet takip eden ve sağlık nedeniyle porsiyon kontrolü yapan misafirler kaloriyi menüde arıyor, bulamayınca garsona soruyor; menüde görmesi hem soruyu hem tereddüdü ortadan kaldırıyor.

Dayanak: yönetmelik ve kılavuz

Kuralın çatısı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (Resmî Gazete 26.01.2017/29960). Yönetmeliğin 6 Nisan 2024’te değişen 15. maddesi, toplu tüketim yerlerinde tüketiciye sunulan gıdanın bileşenleri ve enerji değeri hakkında bilgilendirme yapılmasını öngörüyor. Uygulamanın ayrıntısı ve takvimi ise Bakanlığın kılavuzunda: 13 Mart 2026 tarihli duyuruyla yayımlanan Revizyon 002’nin 41. maddesi neyin, 47. maddesi ne zamana kadar yapılacağını söylüyor. Kılavuzun tam metni Bakanlığın KAYSİS sayfasında.

Kılavuzun 41.3 maddesi bire bir şöyle: “Gıda işletmecisi tarafından, toplu tüketim yerlerinde tüketiciye sunulan gıdaların içeriğinde yer alan bileşenlere ve enerji değerine ilişkin tüketiciye bilgilendirme yapılması zorunludur.” Daha önce bileşen bilgisi yalnızca “tüketicinin talebi halinde” veriliyordu (41.1); şimdi talep beklenmeden, menüde sunulacak.

Kimi, ne zaman kapsıyor?

“Toplu tüketim yeri” yönetmelikte geniş tanımlı: gıdanın tüketime hazır hale getirilip son tüketiciye sunulduğu restoran, lokanta, kafe, pastane, kantin, yemekhane, hatta mobil araç ve tezgâhlar. Yani kapsamda olup olmadığınızı değil, hangi tarihe kadar süreniz olduğunu sormanız gerekiyor. Kılavuzun 47. maddesindeki takvim üç basamaklı:

• 1 Temmuz 2026 — ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren işletmeler. Bu tarih geçti; zincirler bugün itibarıyla hem bileşen hem enerji bildirmek zorunda.
• 31 Aralık 2026 — yalnızca bulunduğu il sınırları içinde üç ve üzeri şubesi olan işletmeler (yerel zincirler), her iki bildirim için.
• 31 Aralık 2026 / 31 Aralık 2027 — bunların dışında kalan herkes: bileşen bildirimi için 2026 sonu, enerji (kalori) bildirimi için 2027 sonu.

Menüde hangi bilgiler yazmak zorunda?

Kılavuzun 41. maddesi üç şeyi birlikte istiyor. Üçü de “kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde” sunulacak:

• Bileşenler: yemeğin içinde ne var. Tarif gramajı değil, içindekiler listesi: “dana eti, kuru soğan, domates, sivri biber, tereyağı, sarımsak, baharat, tuz” gibi.
• Enerji değeri: bir porsiyonun toplam kalorisi (kcal). Bileşen bileşen değil, porsiyon toplamı yeterli — kılavuz bunu açıkça yazıyor.
• Alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen: ürünün bileşiminde varsa, ürün adının yanında ve içindekiler listesinin geri kalanından açıkça ayrılacak şekilde — punto, kalınlık ya da arka plan rengiyle — vurgulanarak (41.5). Alerjen bildirimi zaten zorunluydu; yeni olan, vurgu şartı ve bileşen listesiyle birlikte sunulması.

Haberlerde sık geçen “gramaj” ifadesi kılavuzda ayrı bir zorunluluk olarak yer almıyor; gramaj, enerji hesabının girdisi. Protein, karbonhidrat ve yağ gibi makro değerler de zorunlu listede değil — isteğe bağlı olarak verilebilir, yanlış verilmesi yine işletmenin sorumluluğunda. 14 alerjenin neler olduğunu ve üründe nasıl taranacağını menüde alerjen bilgisi vermek zorunlu mu yazımızda listelemiştik; elinizdeki içindekiler listesini alerjen kontrol aracıyla 14 alerjene karşı tarayabilirsiniz.

QR menü bu zorunluluğu karşılar mı?

Evet, bir şartla. Kılavuzun 41.4 maddesi bilgilendirmenin “menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlar vasıtasıyla” yapılabileceğini sayıyor; karekod açıkça kabul edilen araçlardan biri. Şart şu: bilgi karekodla sunuluyorsa, “bu bilgiye karekodla ulaşılabileceğine ve karekod okutacak cihazı olmayan tüketiciler için talep edilmesi halinde bu bilginin sunulacağına” dair, tüketicinin kolayca görebileceği bir yerde yazılı bilgilendirme yapılacak. Pratikte bu, masadaki QR standına ya da kapı önündeki levhaya iki cümle eklemek ve garsona telefonsuz misafire gösterebileceği bir basılı liste vermek demek.

Standa ya da levhaya yazılabilecek hazır bir metin: “Yemeklerimizin içindekiler, alerjen ve enerji (kcal) bilgilerine karekodu okutarak ulaşabilirsiniz. Karekod okutacak cihazı olmayan misafirlerimize bu bilgiler talep halinde yazılı olarak sunulur.” İki cümle, kılavuzun aradığı iki unsuru da karşılıyor.

Bu kuralı fiyat listesi kuralıyla karıştırmayın. Fiyat listesi Ticaret Bakanlığı’nın Fiyat Etiketi Yönetmeliği’ne tabi: kapı önünde fiziksel levha şart, masada ise 11 Ekim 2025’ten beri karekod kabul ediliyor (talep hâlinde basılı liste vermek kaydıyla) — ayrıntısı restoranda fiyat listesi zorunlu mu yazımızda. Gıda bilgisi ise Tarım ve Orman Bakanlığı’nın alanı ve karekodu yeterli sayıyor. İkisi ayrı denetim, ayrı yaptırım. QR menüyü sıfırdan kuracaksanız adımları QR menü nasıl yapılır rehberinde topladık.

Kalori nasıl hesaplanır? Bakanlığın örneği

Kılavuz, enerji hesabı için kendi örneğini veriyor ve kaynak olarak Bakanlığın TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı’nı gösteriyor. Mantık basit: her bileşenin porsiyondaki gramı, o bileşenin 100 gramdaki enerji değeriyle çarpılıp toplanıyor. Örnekteki bir porsiyon et yemeği — 120 g kemiksiz dana eti, 100 g kuru soğan, 100 g domates, 20 g sivri biber, 10 g tereyağı ve baharatlar, toplam 353,5 g — 312 kcal çıkıyor. Tüketiciye verilecek olan bu toplam; bileşen bileşen dökmek gerekmiyor.

Laboratuvar analizi şart değil; ortalama değerlerle hesap kılavuzun kendisinin kullandığı yöntem. Dikkat edilecek iki nokta: kullandığınız bileşen TURKOMP’taki kalemle örtüşmeli (yağlı ve yağsız kıyma aynı değil) ve tarif değiştiğinde hesap da değişmeli. Değerlerin “ortalama porsiyon üzerinden hesaplanmış tahmini değer” olduğunu menüde belirtmek, hem dürüst hem koruyucu bir ifade; nasıl sunulacağını besin değeri gösteren QR menü sayfasında örnekledik.

Uyum için adım adım

1. 1Menüdeki her ürün için içindekiler listesini çıkarın — satın aldığınız hammadde adlarıyla, hazır sos ve karışımların kendi etiketindeki bileşenleri dahil. Bu listenin doğal kaynağı standart reçete kartıdır; yoksa önce onu yazmak iki işi tek seferde çözer.
2. 2Her listeyi 14 alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen açısından işaretleyin; bunlar menüde vurgulu görünecek.
3. 3Porsiyon gramajlarını bir kez tartıp kaydedin; enerji hesabı bu gramajlara dayanacak.
4. 4TURKOMP ya da eşdeğer bir kaynaktan bileşen başına kcal/100 g alıp porsiyon toplamını hesaplayın. Menü yazılımınız bunu öneriyorsa kontrol edip onaylayın.
5. 5Bilgiyi menünün kendisine koyun — ürünün altında bileşenler, alerjen vurgulu, yanında kcal; kcal’in yanında da porsiyon: “250 kcal” tek başına bir şey söylemiyor, “1 fincan (200 ml) — 250 kcal” söylüyor. Dipnot ya da ayrı bir dosya değil.
6. 6Karekod kullanıyorsanız masaya ve girişe yazılı bilgilendirme ekleyin ve basılı bir yedek liste hazırlayın.
7. 7Tarif, tedarikçi ya da porsiyon değiştiğinde bileşen ve kaloriyi aynı gün güncelleyin; denetimde eski bilgi, bilgi vermemek kadar sorun.

Sık sorulanlar

Günlük değişen menü, tabldot ve “günün çorbası”

Kılavuz “gıda” ayrımı yapmıyor; o gün servis edilen her yemek kapsamda. Günlük menüde en pratik yol, sık dönen yemeklerin bileşen ve kalori kartlarını bir kez hazırlayıp o gün hangisi varsa onu göstermek. Yazı tahtası da kabul edilen araçlardan; ama bileşen ve alerjen vurgusunu tahtaya okunaklı sığdırmak zor, dijital menü burada işi kolaylaştırıyor.

İçecekler ve kahve de dahil mi?

Evet; “tüketiciye sunulan gıdalar” içecekleri de kapsıyor. Sütlü kahve, sütlü tatlı ve hazır şurup içeren içeceklerde süt ve sülfit gibi alerjenler sık atlanıyor; içindekiler listesi çıkarılırken içecek menüsü ayrı tutulmamalı.

Denetimi kim yapıyor, yaptırım ne?

Denetim Tarım ve Orman Bakanlığı il ve ilçe müdürlüklerinin gıda kontrol görevlilerinde; yaptırım 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamındaki idari para cezaları. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden burada rakam vermiyoruz; güncel tutar için Bakanlığın ceza tebliğine bakın.