Restoran ve kafe açmak için gerekli belgeler (2026)

Kısa cevap: her restoran ve kafe için dört belge zorunlu. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı belediyeden, işletme kayıt belgesi Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğünden, hijyen eğitimi belgesi halk eğitim merkezinden, vergi levhası ve yeni nesil yazarkasa vergi dairesi tarafından. Gerisi işletmenin türüne göre değişiyor: alkol servisi, müzik, çalışan sayısı ve dükkânın bulunduğu bina listeye yeni maddeler ekliyor.

Bu yazı belgeleri hangi kurumdan ve hangi sırayla alacağınızı anlatıyor, internette hâlâ dolaşan üç eskimiş bilgiyi düzeltiyor (portör muayenesi, canlı müzik izni, iş güvenliği uzmanı ertelemesi) ve sonunda çoğu açılış rehberinde hiç bulunmayan bir bölüm var: kapıyı açtıktan sonra menünüzü bekleyen 2026 kuralları. İşin para tarafını ise kafe açmak ne kadara mal olur yazısında kalem kalem kurduk.

İlk ayrım: içkisiz kafe mi, umuma açık eğlence yeri mi?

Belge listeniz bu tek soruya göre şekilleniyor. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik işyerlerini sayarak ayırıyor: içkili lokanta, bar, meyhane, kahvehane ve kıraathane umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılıyor (md. 4/g). İçkisiz lokanta ve kafeterya bu listede geçmiyor; onlar sıhhî müessese (md. 4/f). İkisi arasındaki fark kozmetik değil.

• Ruhsat süresi: sıhhî müessesede beyan formu uygunsa ruhsat aynı gün düzenlenebiliyor. Umuma açık yerde önce kolluk görüşü alınıyor ve süreç bir ayı buluyor.
• Mesul müdür: yalnızca umuma açık eğlence yerinde ve işletme sahibi bir şirketse zorunlu. İçkisiz kafede aranmıyor.
• Sağlık raporu: umuma açık yerde çalışanlar bulaşıcı hastalık taşımadığına dair raporu işe başlamadan alıyor ve altı ayda bir yeniliyor (md. 36). İçkisiz lokantada bu zorunluluk yok.
• İtfaiye raporu: umuma açık yerde şart; içkisiz, otuzdan az çalışanlı, müstakil bir kafede değil.

Sırayla ne yapılır?

Sıra keyfî değil: bir sonraki başvuru çoğu zaman bir öncekinin çıktısını istiyor. Ruhsat formu vergi ve sicil numarasını sorduğu için şirket kuruluşu ruhsattan önce geliyor; alkol satış belgesi ise ruhsat şartına bağlı.

1. 1Yer seçimi: imar durumu, tapuda mesken ise kat maliklerinin oy birliği, alkol düşünüyorsanız içkili yer bölgesi ve mesafe şartları.
2. 2Şirket ya da şahıs işletmesi kuruluşu → vergi numarası ve sicil kaydı.
3. 3Ustalık belgesi (kendiniz ya da çalışanınız için).
4. 4Gerekiyorsa itfaiye raporu.
5. 5İşyeri açma ve çalışma ruhsatı.
6. 6Açık alkollü içki satış belgesi (varsa) ve ruhsatın kesinleşmesi.
7. 7İşletme kayıt belgesi (gıda).
8. 8Hijyen eğitimi belgeleri; umuma açık yerse sağlık raporları.
9. 9SGK işyeri bildirgesi ve işe giriş bildirgeleri.
10. 10İş sağlığı ve güvenliği kurgusu: hizmet, risk değerlendirmesi, acil durum planı, işe başlama eğitimi.
11. 11Vergi levhası ve yeni nesil yazarkasa.
12. 12Müzik çalacaksanız müzik yayın izni ve telif sözleşmesi; bitkisel atık yağ sözleşmesi ve yağ tutucu.

Şirket ve vergi dairesi: ruhsattan önce gelen adım

Gerçek kişi olarak işe başlıyorsanız bildirimi on gün içinde vergi dairesine kendiniz yapıyorsunuz; şirket kuruyorsanız kuruluş aşamasındaki bildirimi ticaret sicili müdürlüğü yapıyor. Tacir sayılan işletme on beş gün içinde ticaret siciline, esnaf sayılan otuz gün içinde esnaf siciline kaydoluyor. Bu adım bittiğinde elinizde ruhsat başvurusunun istediği iki şey oluyor: vergi numarası ve sicil kaydı.

Vergi levhası konusunda yaygın bir yanlış var: levhayı asmak 2011’den beri zorunlu değil. Kanundaki “asmak zorundadırlar” ifadesi “almak zorundadırlar” olarak değiştirildi. Levha internet vergi dairesinden alınıp iş yerinde bulunduruluyor ve istendiğinde ibraz ediliyor; yıl içinde işe başlayanlar mükellefiyetin tesisinden itibaren bir ay içinde yazdırıyor.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı

Ruhsatı belediye sınırları içinde belediye, dışında il özel idaresi veriyor. Sıhhî müessese için “Örnek 1” beyan formuyla başvuruluyor; beyan mevzuata uygunsa ruhsat aynı gün düzenlenebiliyor, denetim sonradan yapılıyor. Umuma açık eğlence yerinde ise önce kolluk görüşü alınıyor ve süre bir aya çıkıyor.

Sıkça atlanan bir kalem: ustalık belgesi. Mesleki Eğitim Kanunu’nun 30. maddesi, ruhsat vermeye yetkili kurumların işletme sahibinden ya da her meslek dalında çalıştırdığı en az bir çalışandan ustalık belgesi veya en az ön lisans diploması istemesini şart koşuyor; aşçılık bu kapsamda ve ilgili alan diplomaları belge yerine geçiyor.

İşletme Kayıt Belgesi: “onay” değil “kayıt”

Gıda tarafındaki belge, 5996 sayılı Kanuna dayanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik ile düzenleniyor. Restoran ve kafe “toplu tüketim yeri” sayıldığı için kayıt kapsamında: Tarım ve Orman İl veya İlçe Müdürlüğüne Ek-4 başvuru beyannamesiyle başvuruluyor, süreç on beş iş gününde sonuçlanıyor ve belge e-Devlet üzerinden görüntülenebiliyor.

İki yaygın hata burada. Birincisi, danışmanlık yazılarının sık yazdığı “onay belgesi” restorana ait değil; onay, hayvansal gıda üreten tesisler için. İkincisi, “ruhsattan sonra 30 gün içinde başvurulur” kuralı 2013’te yönetmelik metninden çıkarıldı — hâlâ pek çok rehberde duruyor. Ayrıca Gıda Hijyeni Yönetmeliği’nin 22. maddesi gereği HACCP esaslı bir prosedür kurma yükümlülüğü toplu tüketim yerlerini de kapsıyor.

Hijyen eğitimi belgesi ve portör muayenesi meselesi

Hijyen Eğitimi Yönetmeliği gereği gıda işiyle uğraşan tüm çalışanlar ve bizzat çalışıyorsa işletme sahibinin kendisi hijyen eğitimi belgesi almak zorunda; belgesi olmayan çalıştırılamıyor. Eğitim Millî Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim ve mesleki eğitim merkezlerince veriliyor, belge e-Yaygın sistemi üzerinden düzenleniyor. Belgenin son kullanma tarihi yok: yönetmelik “kişi hizmet verdiği sürece geçerli kabul edilir” diyor, yani “iki yılda bir yenilenir” bilgisi doğru değil.

Portör muayenesi ise 2011’de kaldırıldı ve yerine bu eğitim geçti — ama tamamen değil. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde (içkili lokanta, bar, kahvehane) çalışanlar için bulaşıcı hastalık taşımadığına dair resmî sağlık raporu hâlâ zorunlu ve altı ayda bir yenilenip işyerinde bulunduruluyor. Bunun dışında sağlık yükümlülüğü olay bazlı: yönetmelikte sayılan hastalıkları taşıyan kişi, iyileşme raporu getirene kadar çalıştırılamıyor.

Yazarkasa, e-fatura ve KDV

Lokanta ve kafeler yazarkasa muafiyeti listesinde değil; yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorunlu. Yeni açılan işletme veya şube, işe başlama tarihinden itibaren otuz gün (kalkınmada öncelikli yörelerde altmış gün) içinde cihazı kullanmaya başlıyor. Güncel tebliğler Gelir İdaresi Başkanlığının ÖKC mevzuat sayfasında toplu duruyor.

Sık duyulan “e-fatura kesiyorsam yazarkasaya gerek yok” cümlesi küçük işletme için yanlış. O muafiyet, hasılat ve aktif büyüklük ölçülerinden en az ikisini aşma ve yirmiden fazla cihaz ya da bilgisayar sistemine sahip olma şartına bağlı; tek şubeli bir kafe bu kapıdan geçemiyor.

Belge tarafında bir de erteleme var: e-Arşiv Fatura uygulamasına dahil olmayanların faturalarının tutara bakılmaksızın e-Arşiv olması, basit usul ve işletme hesabı esasına tabi mükellefler için 1 Ocak 2027’ye ertelendi — yeni açılan kafelerin çoğu bu kapsamda. Yeme-içme hizmetinde KDV oranı %10; alkollü içeceklere isabet eden kısma genel oran uygulanıyor.

Çoğu açılış rehberinin atladığı dört yükümlülük

İş sağlığı ve güvenliği: erteleme bitti

Yıllarca ertelenen yükümlülük artık yürürlükte. Elliden az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri — yani tipik bir restoran ya da kafe — 1 Ocak 2025’ten itibaren işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı hizmetini sağlamakla yükümlü; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da sıkça sorulan sorularda erteleme süresinin sona erdiğini açıkça yazıyor. İnternetteki açılış rehberlerinin çoğu hâlâ “erteleniyor” diyor.

Küçük işletme için pratik çıkış yolu var: elliden az çalışanı olan az tehlikeli işyerinde işverenin kendisi kısa bir eğitimle bu hizmeti üstlenebiliyor (2025’te sınav şartı da kaldırıldı). Bu yetki işe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini kapsamıyor, onlar hekimden alınıyor. Ayrıca tehlike sınıfı herkes için aynı değil: lokanta, kafeterya ve kahvehane az tehlikeli sayılırken bar, meyhane, birahane ve gece kulübü “tehlikeli” sınıfta — risk değerlendirmesinin yenileme süresinden eğitim saatine kadar her şey değişiyor.

Çalışan eğitimi kuralları da Nisan 2026’da yenilendi. Artık iki katman var: çırak ve stajyerler dâhil herkese fiilen çalışmaya başlamadan önce en az iki saatlik, yüz yüze ve uygulamalı bir işe başlama eğitimi; ardından ilk üç ay içinde temel eğitim. Az tehlikeli işyerinde yenileme üç yılda bir.

Müzik: iki ayrı yükümlülük, ikisi de belediyede değil

Burada üç şey sürekli birbirine karışıyor. Birincisi müzik yayın izni: 2023’te ruhsat yönetmeliğinin ilgili maddesi değişti, “canlı müzik izni” diye bir kalem kalmadı. İzin artık belediyeden değil Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden, Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği kapsamında ve akustik rapor değerlendirmesi sonucunda alınıyor. Ruhsata işlenmiyor ama denetimde gösterilmek üzere işyerinde bulunduruluyor. Müzik çalan içkisiz bir kafe de bu izne tabi — izin almak işletmeyi eğlence yerine çevirmiyor.

İkincisi telif: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 41. maddesi, umuma açık mahallerde eser kullanımı için meslek birlikleriyle sözleşme yapılmasını istiyor. Bu ayrı bir yükümlülük ve ruhsatın şartı değil — belediye ruhsat için telif belgesi istemiyor, yaptırımı hak sahiplerinin açacağı dava. Üçüncüsü de gürültü şikâyeti; o da ayrı bir denetim başlığı.

Bitkisel atık yağ ve yağ tutucu

Kızartma yapan her işletme, bitkisel atık yağların toplanması için çevre lisanslı bir geri kazanım ya da ara depolama tesisiyle yıllık sözleşme yapmak zorunda; yağın ayrı ve sızdırmaz kapta biriktirilmesi, lisanslı taşıyıcıya verilmesi ve yıllık atık beyanı da aynı yükümlülüğün parçası. Yağ tutucu ise ulusal tek bir maddeden değil, bağlı olduğunuz su ve kanalizasyon idaresinin atıksu deşarj yönetmeliğinden geliyor — İstanbul örneğinde yemek üretim işletmelerine doğrudan zorunlu tutuluyor. Kendi ilinizin idaresinin metnine bakmanız gerekiyor.

SGK bildirimleri

İşyeri bildirgesi, en geç ilk sigortalıyı çalıştırmaya başladığınız tarihte veriliyor; öncesinde değil. Her çalışan için işe giriş bildirgesi kural olarak işe başlamadan en az bir gün önce e-Sigorta ile gönderiliyor. Yeni açılan işletme için işi kolaylaştıran bir istisna var: Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde, ilk sigortalının çalıştırılmaya başlandığı tarihten itibaren bir ay içinde işe başlayanların bildirimi bu sürenin sonuna kadar yapılabiliyor — açılışta toplu personel alan bir restoran için pratik bir rahatlama.

Kapıyı açtıktan sonra: menünüzü ilgilendiren 2026 kuralları

Belge dosyası kapandığında iş bitmiyor. Denetimde en sık karşınıza çıkacak dört başlık ruhsat listesinde geçmiyor ama hepsi menüyle ilgili ve hepsi 2026’da değişti.

• Fiyat listesi: kapı önünde fiziksel levha zorunlu, masada ise 11 Ekim 2025’ten beri karekod da kabul ediliyor — talep eden müşteriye basılı liste vermek kaydıyla. Ayrıntısı restoranda fiyat listesi zorunlu mu yazımızda.
• Servis ve kuver ücreti: 30 Ocak 2026’dan beri servis, masa ya da kuver adı altında ilave ücret alınamıyor; menüye “fiyatlara %10 servis eklenir” yazmak da mümkün değil. Sınır durumları servis ücreti yasak mı yazısında inceledik.
• Kalori ve bileşen bildirimi: Tarım ve Orman Bakanlığının Mart 2026 kılavuz güncellemesiyle kademeli olarak zorunlu hale geldi; takvim işletme ölçeğine göre değişiyor ve karekod kabul edilen araçlardan biri. Kimin ne zaman uyacağını menüde kalori ve içerik bilgisi zorunlu mu yazımızda tarih tarih yazdık.
• Alerjen bildirimi: on dört alerjenin üründe belirtilmesi gerekiyor; elinizdeki içindekiler listesini alerjen kontrol aracıyla tarayabilirsiniz.

Menünün kendisini kurarken de iki iş sizi bekliyor: fiyatları maliyetten hareketle belirlemek ve kategori düzenini kurmak. Porsiyon maliyetini yemek maliyeti hesaplama aracıyla çıkarabilir, kategori sırası ve fiyat yazımı için kafe menüsü nasıl hazırlanır rehberimize bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Lokanta çevre izni almak zorunda mı?

Hayır. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği yalnızca eklerinde sayılan tesisleri kapsıyor ve o listelerdeki gıda kalemlerinin tamamı kapasite eşikli sınai üretim tesisleri. “Lokanta”, “restoran”, “kafe” ya da “yemek servisi” iki listede de geçmiyor; dolayısıyla çevre izni ya da geçici faaliyet belgesi gerekmiyor. Bu, atık yağ ve deşarj yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor — onlar ayrı düzenlemelerden geliyor.

Küçük bir kafe için itfaiye raporu şart mı?

Rapor üç halde zorunlu: umuma açık istirahat ve eğlence yeri olmak, otuzdan fazla çalışan bulundurmak ya da iş hanı, çarşı veya alışveriş merkezi içinde bulunmak. İçkisiz, otuzdan az çalışanlı, müstakil bir kafe bunların dışında kalıyor. Yangın tedbirleri yine de zorunlu: düşük tehlike sınıfında her 500 m² için bir söndürme cihazı, cihaza ulaşma mesafesi en fazla 25 metre, yılda bir genel kontrol.

Tapuda mesken görünen bir dükkânda kafe açabilir miyim?

Ancak kat maliklerinin oy birliğiyle. Ruhsat yönetmeliği, tapuda mesken olarak görünen bağımsız bölümlerde işyeri açılabilmesi için kat malikleri kurulunun oy birliğiyle aldığı kararı arıyor. Kira sözleşmesi ya da yönetici izni bunun yerine geçmiyor; belge olmadan ruhsat düzenlenmiyor.

Alkol satış belgesinde 100 metre nasıl ölçülüyor?

Mesafe kuralı ruhsat yönetmeliğinden değil 4250 sayılı Kanunun 9. maddesinden geliyor ve ölçüm yaya yolu üzerinden en kısa mesafeye göre yapılıyor, kuş uçuşu değil. Örgün eğitim kurumları, öğrenci yurtları ve ibadethaneler kapsamda; turizm belgeli işletmelerde mesafe şartı aranmıyor. Mesafe belgenin verildiği tarih itibarıyla değerlendiriliyor, yani sonradan yakınınıza okul ya da cami yapılması belgenizi düşürmüyor.

Hijyen belgemi kaç yılda bir yenilemem gerekir?

Yenileme yok. Belge, kişi o işte hizmet verdiği sürece geçerli. “İki yılda bir yenilenir” bilgisi mevzuatta karşılığı olmayan yaygın bir yanlış. Yeni işe aldığınız her çalışan için ise belge şart — işe başlamadan önce almış olması gerekiyor.

Açılış öncesi kontrol listesi

1. 1İşletme türünü netleştirin: içkisiz mi, umuma açık eğlence yeri mi? Liste buradan dallanıyor.
2. 2Kuruluşu ve vergi kaydını tamamlayın; ruhsat başvurusu bunları isteyecek.
3. 3Ustalık belgesini kimin taşıyacağına karar verin.
4. 4Ruhsatı alın; alkol varsa satış belgesini bir ay içinde ibraz edip ruhsatı kesinleştirin.
5. 5İşletme kayıt belgesi başvurusunu yapın ve HACCP esaslı prosedürünüzü kurun.
6. 6Kendiniz dâhil tüm ekibin hijyen eğitimi belgesini toplayın.
7. 7SGK bildirimlerini takvime bağlayın; işe giriş bildirgesi bir gün önceden.
8. 8İSG hizmetini çözün, risk değerlendirmesini yaptırın, işe başlama eğitimini ilk günden önce verin.
9. 9Yazarkasayı otuz gün içinde devreye alın, vergi levhasını işyerinde bulundurun.
10. 10Müzik çalacaksanız yayın iznini ve telif sözleşmesini, mutfak yağlıysa atık yağ sözleşmesini halledin.
11. 11Menüyü fiyat listesi, alerjen ve kalori kurallarına uygun kurun.